CAC mi ROAS mı, LTV ile AOV arasındaki fark ne? E-ticarete yeni başlayan herkes bir noktada bu kısaltma denizinde kaybolur. Bu yazıda karşınıza en sık çıkacak 30 temel terimi, tema tema, sade açıklamalarla derledik; ister ilk mağazanızı açıyor olun ister ekibinizle aynı dili konuşmak isteyin, referans olarak elinizin altında bulunsun.
Müşteri değeri ve maliyet terimleri
CAC (Müşteri Edinme Maliyeti): Yeni bir müşteri kazanmak için harcadığınız toplam pazarlama ve satış maliyetinin, edinilen müşteri sayısına bölünmüş hâli. Reklam bütçenizin verimli çalışıp çalışmadığını gösterir.
LTV / CLV (Müşteri Yaşam Boyu Değeri): Bir müşterinin sizinle olan ilişkisi boyunca bıraktığı toplam kâr. LTV, CAC'den yüksek olmalıdır; aksi halde her yeni müşteri size zarar ettiriyor demektir. Bu oranı adım adım nasıl hesaplayıp büyüteceğinizi LTV rehberimizde bulabilirsiniz.
LTV/CAC oranının sağlıklı olup olmadığını anlamak için basit bir sıra izleyebilirsiniz:
- Belirli bir dönemdeki toplam pazarlama giderini yeni müşteri sayısına bölüp CAC'yi hesaplayın,
- Aynı müşteri grubunun ortalama ömür boyu bıraktığı kârı toplayıp LTV'yi bulun,
- LTV'yi CAC'ye bölerek oranı çıkarın; 3'ün altı genelde uyarı sinyalidir,
- Oran düşükse önce CAC'yi düşürecek kanalları, sonra LTV'yi artıracak tekrar satın alma adımlarını gözden geçirin.
AOV (Ortalama Sepet Tutarı): Toplam cironun sipariş sayısına bölünmesiyle bulunur. AOV'yi artırmak (çapraz satış, paket teklifler), her siparişten daha fazla kâr çıkarmanın en kolay yollarındandır.
ROAS (Reklam Harcaması Getirisi): Reklama harcanan her 1 birim paranın kaç birim ciro getirdiğini gösterir. ROAS 4 ise, harcanan her liraya karşılık 4 lira ciro elde edilmiş demektir; kârlılık için maliyet yapınıza göre hedef ROAS belirlemeniz gerekir.
ROI (Yatırım Getirisi): Bir yatırımın (kampanya, yazılım, ekipman) getirdiği kârın, o yatırıma harcanan tutara oranı. ROAS'tan farklı olarak yalnızca ciroyu değil net kârı esas alır.
Dönüşüm ve trafik terimleri
Dönüşüm Oranı: Sitenizi ziyaret edenlerin, belirlediğiniz bir hedefi (genelde satın alma) gerçekleştirme yüzdesi. E-ticarette sektöre göre değişmekle birlikte birkaç yüzde civarında seyreder.
Sepet Terk Oranı: Sepete ürün ekleyip satın almayı tamamlamadan siteyi terk eden ziyaretçilerin oranı. Yüksek terk oranı genelde ödeme sürecindeki sürtünmeye işaret eder.
Hemen Çıkma Oranı (Bounce Rate): Bir sayfaya gelip başka hiçbir sayfaya geçmeden ayrılan ziyaretçilerin oranı. Yüksek oranı, sayfanın beklentiyi karşılamadığının veya hızının yavaş olduğunun sinyali olabilir.
Organik Trafik: Arama motorlarında ücretsiz (reklam ödemeden) sonuçlar üzerinden sitenize gelen ziyaretçi trafiği. Uzun vadede en sürdürülebilir trafik kaynağıdır.
Huni (Funnel): Bir ziyaretçinin ilk temastan satın almaya kadar geçtiği aşamalar dizisi (görüntüleme → sepete ekleme → ödeme → tamamlama). Hangi aşamada kayıp yaşandığını görmek için kullanılır; bu veriyi doğru araçla okumanın yolunu GA4 rehberimizde anlattık.
Pazarlama ve reklam terimleri
CPC (Tıklama Başına Maliyet): Bir reklama tıklanması için ödediğiniz ortalama tutar. Rekabetin yoğun olduğu anahtar kelimelerde CPC yükselir.
CPM (Bin Gösterim Başına Maliyet): Reklamınızın bin kez gösterilmesi için ödenen tutar; genelde marka bilinirliği kampanyalarında takip edilir.
CTR (Tıklama Oranı): Reklamı veya bağlantıyı görenlerin kaçının tıkladığını gösteren yüzde. Düşük CTR, mesajın veya görselin ilgi çekmediğine işaret eder.
Remarketing / Retargeting: Sitenizi daha önce ziyaret edip satın almadan ayrılan kullanıcılara, başka platformlarda tekrar reklam gösterme yöntemi. Genelde soğuk trafikten çok daha yüksek dönüşüm oranı verir.
UGC (Kullanıcı Üretimi İçerik): Müşterilerin ürününüzle ilgili paylaştığı yorum, fotoğraf veya video. Marka içeriğinden daha güvenilir bulunur ve dönüşümü destekler.
Influencer İş Birliği: Belirli bir kitleye ulaşan içerik üreticileriyle ürün tanıtımı yapmak; mikro influencer'lar (küçük ama bağlı kitleli) genelde daha yüksek etkileşim oranı sunar.
"Terimleri bilmek başlangıçtır; hangi terimin sizin işiniz için hangi kararı değiştirdiğini anlamak asıl fark yaratır."
Stok ve operasyon terimleri
SKU (Stok Tutma Birimi): Her ürün varyantına (beden, renk, model) atanan benzersiz kod. Stok takibinin ve pazaryeri eşleştirmesinin temelidir.
Fulfillment (Sipariş Karşılama): Siparişin alınmasından paketlenip kargoya verilmesine kadar olan tüm operasyonel süreç.
Dropshipping: Satıcının stok tutmadan, siparişi doğrudan tedarikçiden müşteriye gönderttiği satış modeli. Düşük başlangıç maliyeti sunar ama kâr marjı genelde dardır.
Buffer Stok: Birden fazla kanalda satış yapılırken çift satışı önlemek için gerçek stoğun bir miktar altında yayınlanan emniyet payı.
Marketplace (Pazaryeri): Trendyol, Hepsiburada, Amazon gibi birden fazla satıcının aynı platformda ürün listelediği çevrimiçi alışveriş alanı.
Ödeme ve finans terimleri
Sanal POS: Kredi/banka kartı ödemelerinin çevrimiçi olarak alınmasını sağlayan bankacılık altyapısı. Doğru sağlayıcıyı seçerken bakılması gereken kriterleri sanal POS rehberimizde topladık.
Ödeme Ağ Geçidi (Payment Gateway): Müşteri kart bilgilerini banka veya ödeme kuruluşuna güvenli şekilde ileten ara katman yazılımı.
Chargeback (Ters İbraz): Kart sahibinin bankasına itiraz ederek bir ödemeyi geri aldırması. Sık chargeback, satıcının ödeme kuruluşu nezdindeki risk skorunu yükseltir.
Kâr Marjı: Satış fiyatından maliyetler düşüldükten sonra kalan tutarın satış fiyatına oranı. Ciro büyürken marj küçülüyorsa büyüme sürdürülebilir olmayabilir.
Müşteri ilişkileri terimleri
Churn (Kayıp Oranı): Belirli bir dönemde sizden bir daha alışveriş yapmayan müşterilerin oranı. Abonelik ve tekrar satın alma odaklı işlerde kritik bir göstergedir.
NPS (Net Tavsiye Skoru): Müşterilerin sizi başkasına tavsiye etme olasılığını ölçen basit bir anket puanı; genel müşteri memnuniyetinin hızlı bir göstergesidir.
Omnichannel (Çok Kanallı Deneyim): Müşterinin web sitesi, mağaza, pazaryeri ve sosyal medya gibi farklı kanallarda tutarlı ve entegre bir deneyim yaşaması.
Kişiselleştirme (Personalization): Müşterinin geçmiş davranışına göre ürün önerisi, e-posta içeriği veya kampanya sunma pratiği; ilgisiz genel mesajlara göre çok daha yüksek etkileşim getirir.
Kısaltmaları tek bakışta görün
Yukarıdaki 30 terimin en sık karıştırılan kısaltmalarını, açılımlarıyla birlikte tek bir tabloda toparladık; ekibinizle konuşurken veya bir rapor okurken hızlı referans olarak kullanabilirsiniz.
| Kısaltma | Açılım | Kısa Tanım |
|---|---|---|
| CAC | Customer Acquisition Cost | Bir müşteri kazanmanın ortalama maliyeti |
| LTV | Lifetime Value | Müşterinin bıraktığı toplam yaşam boyu kâr |
| ROAS | Return on Ad Spend | Reklam harcamasının getirdiği ciro oranı |
| AOV | Average Order Value | Sipariş başına ortalama tutar |
| CTR | Click-Through Rate | Görüntülenenlerin tıklama yüzdesi |
| CVR | Conversion Rate | Ziyaretçilerin satın almaya dönüşme yüzdesi |
| CPC | Cost Per Click | Bir tıklama başına ödenen tutar |
| CPM | Cost Per Mille | Bin gösterim başına ödenen tutar |
| SKU | Stock Keeping Unit | Ürün varyantına atanan benzersiz stok kodu |
| NPS | Net Promoter Score | Müşterinin tavsiye etme olasılığını ölçen puan |
Hızlı hatırlatma: hangi terime ne zaman bakmalı
- Reklam bütçesi verimliliğini sorguluyorsanız: CAC, ROAS, CPC, CTR
- Müşteri değerini değerlendiriyorsanız: LTV, AOV, Churn, NPS
- Site performansını inceliyorsanız: Dönüşüm Oranı, Sepet Terk Oranı, Huni
- Operasyonu kuruyorsanız: SKU, Fulfillment, Buffer Stok
- Ödeme altyapısını konuşuyorsanız: Sanal POS, Ödeme Ağ Geçidi, Chargeback
Bu terimlerin çoğu, aslında birbirine bağlı tek bir hikâyenin parçalarıdır: doğru müşteriyi makul bir CAC ile edinmek, onu yüksek bir AOV ile ilk kez satın almaya ikna etmek ve LTV'sini artıracak şekilde elde tutmak. Şimşek Software paneli, bu terimlerin çoğunu ayrı ayrı Excel tablolarında değil, tek bir raporlama ekranında bir araya getirir; böylece kavramları ezberlemek yerine kendi mağazanızın rakamlarına bakarak öğrenirsiniz.